Przede wszystkim gitara akustyczna ma węższy gryf, co ułatwia chwytanie akordów oraz większe pudło rezonansowe. Zwykle używane są struny stalowe wykonane ze stali wysokowęglowej oraz dodatkowo zwykle cztery struny są owijane drutem z brązu.

W literaturze spotyka się czasami rozróżnienie rodzajów gitary ze względu na materiał, z jakiego wykonane są struny i wynikające z tego konsekwencje konstrukcyjne a w takim rozumieniu gitara akustyczna to gitara o stalowych strunach. W niektórych przypadkach za gitary akustyczne uważa się całą grupę gitar, których źródłem wzmocnienia dźwięku jest pudło rezonansowe, w przeciwieństwie do gitar elektrycznych, w których wzmocnienia dźwięku strun dokonuje się dzięki użyciu wzmacniaczy gitarowych, czyli za pośrednictwem prądu elektrycznego.

Przedstawiona definicja zalicza do gitar akustycznych także gitarę klasyczną. Ze względu na mocniejszy naciąg strun gitara akustyczna ma wzmocnioną konstrukcję w stosunku do gitary klasycznej a wzmocnieniu uległ również gryf oraz jego połączenie z pudłem rezonansowym. Mechanizm naciągu strun w starych konstrukcjach gitar klasycznych, który oparty jest na połączeniach klinowych, okazał się niewystarczający i został zastąpiony przez miniaturowe przekładnie lub inne podobne rozwiązania. Wynalezienie gitary akustycznej było podyktowane koniecznością naturalnego wzmocnienia dźwięku gitary grającej w zespole z innymi instrumentami, ponieważ gitara akustyczna spełniła to zadanie, lecz tylko połowicznie. Zastosowanie stalowych strun podniosło natężenie dźwięku, zmieniły także jego barwę na bardziej ostrą i wyraźną, niż w gitarze klasycznej, lecz ciągle było to za mało, by gitara stała się instrumentem wiodącym w big bandzie jazzowym. Problem ten rozwiązała dopiero gitara elektryczna, która pojawiła się w 1935 roku.

Ta gitara posiadała większe pudło rezonansowe niż instrumenty dotychczas używane oraz belkowanie w kształcie wachlarza, co podniosło siłę i poprawiło barwę brzmienia tego instrumentu. Gitara klasyczna wyposażona jest w miękkie struny, dawniej wykonywane z preparowanych jelit zwierzęcych a następnie począwszy od 1946 roku strun wykonanych z nylonu. Gitara klasyczna jest instrumentem stosunkowo cichym, dlatego rzadko używana w grze zespołowej i najczęściej służy jako instrument do akompaniamentu soliście. Jeżeli chodzi o styl i strojenie gitary to jest to instrument transponujący o oktawę w dół.

Klasyczny strój gitary to E A d g h e1. Typowa skala gitary klasycznej to E-h2, chociaż ostatnio coraz częściej spotyka się instrumenty z dwudziestym progiem umożliwiającym wydobycie dźwięku c3. Wydobycie wyższych dźwięków możliwe jest za pomocą tak zwanych flażoletów a często też, w celu rozszerzenia skali, obniża się strój najniższej struny do D.

 Na gitarze klasycznej gra się na siedząco, opierając dolne wcięcie pudła na lewym kolanie a lewą nogę stawia się na podnóżku, z gryfem wzniesionym w górę i odchylonym od poziomu o kąt od 15° do 45°. W zastępstwie podnóżka, od kilku lat dostępne są na rynku poduszki lub tak zwanymi podgitarnikikami czyli przyssawkami pod gitarę, które umieszczane są między udem a instrumentem i stawiają gitarę w podobnej pozycji. Obie stopy są wtedy oparte o ziemię, dzięki czemu pozycja podczas gry jest bardziej naturalna i mniej obciąża kręgosłup dając taki sam komfort gry jak w przypadku podnóżka. W struny gitary uderza się palcami prawej ręki i tu zwykle gitarzyści wykorzystują do tego długie paznokcie prawej dłoni. Czasami do wydobywania dźwięku używa się kostki czyli piórka. Dotyczy to jednakże gitary akustycznej wyposażonej w metalowe struny i wykorzystywanej w muzyce rozrywkowej oraz gitary klasycznej w piosence turystycznej i poezji śpiewanej.

Obcinanie amplitudy jest możliwe dzięki wprowadzaniu dźwięków harmonicznych jako skutek zniekształceń nieliniowych. Fuzz prekursor overdrive i distortion zamienia sygnał wejściowy w sygnał quasi prostokątny, co odpowiada wprowadzeniu nieparzystych harmonicznych do sygnału.

Uzyskane wówczas brzmienie jest ziarniste i skompresowane. Efekt ten był z początkowo implementowany za pomocą uszkadzania membrany głośnika, następnie na drodze elektronicznej, przez obcinanie wierzchołków sygnału na półprzewodnikowych elementach germanowych. Jeszcze inne efekty to distortion (zniekształcenie), który powoduje charakterystyczny metaliczny dźwięk gitary, uzyskiwany dzięki wprowadzaniu harmonicznych. Charakteryzuje się on stosunkowo agresywnym brzmieniem. Overdrive (przester) to efekt podobny do distortion, jednak mniej agresywny w brzmieniu. Ma on w zamyśle symulować przesterowany wzmacniacz lampowy a sygnał zawiera przewagę parzystych harmonicznych. Efekty modulacyjne to na przykład Pitch Shifter, który polega na zmianie sygnału w domenie częstotliwości. Chorus (chór), który jest uzyskiwany przez zmieszanie sygnału bezpośredniego z sygnałem opóźnionym i jest to równoznaczne z zastosowaniem filtru grzebieniowego. Flanger jest to jeden z najstarszych efektów, wykorzystywany już przez Beatlesów i jest rodzajem chorusa, w którym czas opóźnienia sygnału jest mniejszy.

W gitarach akustycznych drgania strun są przenoszone przez mostek do płyty wierzchniej a płyta ta, zazwyczaj wykonana ze sprężystego drewna takiego jak świerk i cedr, wprawia w drgania powietrze produkując dźwięk. W gitarach elektrycznych przetworniki zamieniają drgania strun na sygnał elektryczny, który jest później wzmacniany przez wzmacniacz i emitowany przez głośniki, nie ma tu zastosowania pudła rezonansowego, ponieważ zastępuje go wzmacniacz. Gitara akustyczna wywodzi się od gitary klasycznej a głównym powodem powstania tego typu gitary było użycie metalowych strun. Z tego powodu konstrukcja gitary musiała być mocniejsza aby wytrzymać siłę naciągu metalowych strun, które wydają mocniejszy, metaliczny dźwięk. Pudło rezonansowe w gitarze akustycznej jest większe aby jeszcze bardziej wzmocnić dynamikę dźwięku. Wąska szyjka i głębokie wcięcie w pudle umożliwia granie wysokich dźwięków potrzebnych przy graniu partii solowych. Gitara akustyczna jest przeznaczona głównie do grania akordami jako instrument akompaniujący a gra się przede wszystkim kostką.

Gitara jest wykonywana i naprawiana przez lutników, a obecnie w coraz większym stopniu maszynowo, jednak najlepszej jakości instrumenty są nadal wykonywane ręcznie bądź z dużym udziałem człowieka w procesie tworzenia. Muzyk, który gra na gitarze to gitarzysta a muzyk grający na gitarze basowej to basista ewentualnie gitarzysta basowy. Na gitarze gra się palcami, opuszkami i paznokciami albo samymi opuszkami lub specjalną kostką do gry. Kostka jest przeznaczona głównie do gry na gitarze z metalowymi strunami, czyli akustycznej lub elektrycznej. Istnieją również tak zwane “pazurki” zrobione z metalu lub tworzywa sztucznego, które nakłada się na palce aby szarpać za struny. Możliwe jest też granie jednocześnie kostką i palcami, co nazywa się techniką hybrydową. Bardzo ważnym elementem tego instrumentu są struny, które dawniej wykonywane były z preparowanych zwierzęcych jelit a współcześnie używa się najczęściej strun nylonowych i stalowych. Strun nylonowych standardowo używa się w gitarach klasycznych a strun stalowych używa się w pozostałych typach gitar. Sporadycznie można stosować również struny wykonane z innych materiałów lub ich połączeń, czym są na przykład struny stalowo-jedwabne. Dostępne są również na rynku gitary dwunastostrunowe, w których każda struna jest zdwojona a dwie najwyższe struny strojone są unisono, a pozostałe w interwale oktawy. Gitary siedmiostrunowe występują w rosyjskiej i meksykańskiej muzyce ludowej.