Tstrio

Jazz to rodzaj muzyki bardzo zależny od wykonawcy, jego indywidualności i własnego rozwoju, potrafi inspirować. Można się przy nim wspaniale zrelaksować. W ciągu wielu lat powstało mnóstwo odmian jazzu, do których na pewno zaliczymy East- Coast Jazz i West Coast Jazz. Pod koniec lat 40 –tych XX wieku w dwóch ośrodkach jazzu w USA działały szkoły East Coast i West Coast. Na drugim z nich Gerry Mulligan i Chet Baker stworzyły kwartet bez fortepianu. Grały całkiem nowe utwory muzyczne tzn. krótkie frazy bluesowe, proste i surowe improwizacje i oszczędne akordy. Na Zachodnim Wybrzeżu przeszła po tym fala mody na małe zespoły posiadające instrumenty takie, jakich dotychczas nie było w jazzie, czyli obój flet i wiolonczela. Interesujący był styl folklorystyczny grupy muzyków wywodzących się z tej szkoły. Muzycy skupiali się wokół Georga Russella i Jimmiego Giuffrego. East Coast Jazz był bardziej autentyczny. Działało tam więcej Murzynów. Ceniony był bardziej przez środowisko muzyki poważnej i był bliższy muzyce awangardowej.

W Polsce uprawiane są przeróżne style jazzu. Trzy główne nurty to Jazz tradycyjny- uprawiany w Polsce przedwojennej przez swingowe orkiestry. Festiwal jazzu tradycyjnego odbywa się w Iławie i co roku przyciąga coraz liczniejsze grono słuchaczy i widzów.

Na tym zawsze festiwalu przyznawana jest nagroda Złotej Tarki. Jazz nowoczesny-, który stanowi podstawę twórczości każdego muzyka jazzowego. Jego tradycja wyrasta z nawiązañ do klasyki amerykañskiej. Przestrzegane są w nim standard, blues, improwizacja, reguły formalne i harmoniczne. Głównymi propagatorami tego stylu współcześnie są między innymi Michał Urbaniak, Zbigniew Namysłowski i Wojciech Karolak. Jazz awangardowy- kojarzony z free jazzem. Muzykiem go uprawiającym znanym nie tylko w Polsce, ale także poza granicami naszego kraju jest Tomasz Stañko. W 1988 roku powstała w Polsce grupa Miłość, która zapoczątkowała nowy rozdział w muzyce jazzowej. Zespół ten określił swą muzykę jako yass nawiązując w ten sposób do pierwotnych źródeł muzyki jazzowej.

Od 1958 roku corocznie odbywają się w Warszawie festiwale Jazz Jamboree. Idea tego festiwalu zrodziła się na wieść, iż nie będzie organizowany już Festiwal w Sopocie. W związku z tym stał się on jednym z największych i najważniejszych festiwali w Europie. Na samym początku główne koncerty odbywały się w Filharmonii Narodowej. Od 1965 koncerty przeniesiono do Sali Kongresowej Pałacu Kultury i Nauki. Jeden z najbardziej znanych festiwali to Warsaw Summer Jazz Days czyli festiwal jazzowy organizowany w Warszawie przez Mariusza Adamiaka.

Celem festiwalu jest promocja jazzu współczesnego niezależnie od jego rodowodu czy przynależności pañstwowej. Kolejny festiwal to Bielska Zadymka Jazzowa – festiwal muzyki jazzowej odbywający się od 1999 roku w Bielsku-Białej. Festiwal ten organizowany jest dzięki Stowarzyszeniu Sztuka Teatr i trwa on cztery dni. Wszystkie koncerty, mają miejsce we wnętrzach Teatru Polskiego w Bielsku-Białej a także w bielskich klubach muzycznych. W dotychczasowych dziesięciu edycjach festiwalu wystąpiło blisko 500 wykonawców z 24 krajów w tym między innymi Jan Ptaszyn Wróblewski, Urszula Dudziak a także Michał Urbaniak.

Następny festiwal to Letni Festiwal Jazzowy w Piwnicy Pod Baranami. Po raz pierwszy festiwal został zorganizowany w 1996 roku w trakcie obchodów 40-lecia Piwnicy Pod Baranami i od tego czasu na stałe zagościł już w kalendarzu najważniejszych imprez jazzowych w kraju. Na festiwalu wielokrotnie występowała czołówka polskiego jazzu między innymi Adam Makowicz, Tomasz Stañko, Michał Urbaniak, Zbigniew Namysłowski, Jarek śmietana, Jan Ptaszyn Wróblewski, Leszek Możdżer oraz wielu zagranicznych gości. Festiwal Jazz na Starówce to kolejna okazja do posłuchania tej wspaniałej muzyki. ¯aden z festiwali jazzowych w Polsce nie gromadzi tak licznej publiczności a przy okazji zaliczany jest do jednych z najdłuższych festiwali jazzowych w Europie. Trwa on przez dwa miesiące przypadające na lipiec i sierpieñ. Koncerty odgrywane są na Rynku Starego Miasta w Warszawie. Festiwal konsekwentnie prezentuje i promuje różnorodne nurty i style w jazzie. Gośćmi festiwalu były gwiazdy europejskiego i amerykañskiego jazzu między innymi Dino Saluzzi & Tomasz Stañko Quartet,”Litania”,” Soul of Things” Tomasz Stañko Quartet,”Urbanator” Michał Urbaniak Group.

Wielu spośród nas bardzo lubi słuchać jazzu, który obejmuje bardzo dużo różnych odmian, gatunków muzyki. Historia jazzu jest bardzo długa. W przeciągu wielu lat wyodrębniło się, więc wiele rodzajów tej muzyki. Niewątpliwie z jazzem związany jest Be bop. W latach 1942- 45 grupa muzyków murzyñskich grająca w klubach Nowego Jorkom językiem ekstrawaganckim u zaczęła improwizować popularne teksty stosując dziwne akordy i „poszarpane” frazy melodyczne. Zamiast tekstu zaczęli śpiewać nic nieznaczące sylaby. Muzycy Ci odznaczali się swoim ekstrawaganckim ubiorem i tylko otaczającą ich garstka fanów. W prasie pisano o nich, że są dziwakami narkomanami. Brak poparcia i uznania sprawił, że kilku pionierów be- bopu faktycznie stało się narkomanami.
Najwybitniejszym twórcą tego stylu był Charlie Parker.

Był indywidualnością pełną kompleksów konfliktów wewnętrznych. To on w małych zespołach w klubach wraz z nieliczną grupa muzyków tworzył podstawy tego nowego stylu. Inni bardzo znani przedstawiciele be- bopu to między innymi Dizzy Gillespie, Thelonious Monk i Lucky Thompson. Wielu z pionierów tego stylu poszło własną drogą i tworzyło big- bandy czy inne zespoły w celach zarobkowych.

Ta odmiana jazzu dawała im, bowiem nieograniczone pole do rozwoju indywidualnego. Be- bop dał początek jazzowi nowoczesnemu. Następny gatunek jazzu to Soul- jazz który nawiązuje do kultowej i obrzędowej muzyki wokalnej Murzynów, do pieśni kościelnych, żebraczych ludowych. Nie eksperymentuje, lecz skłania się ku bluesowi i szuka ładunku emocjonalnego w rytmie i melodii. Rozwój i popularność tego stylu przypada głownie na lata 60-te XX wieku. Głowni przedstawiciele to – Areta Franklin, zespół Sweet Inspiratins, Diana Ross i zespół wokalny The Supremes. Kolejny gatunek to Free- jazz który rozwinął się w latach 60-tych XX wieku. Za twórcę uważa się Ornette Colemana, który uprawiał nieskrępowana niczym improwizacje. Sięgał do motywów ludowych a także do skrajnej abstrakcji. Istotę free jazzu stanowi wykorzystywanie przez kompozytorów środków takich, jakie w danej chwili są mu potrzebne lub najbardziej się mu podobają. Charakterystyczne cech tego stylu to swobodność harmoniczna, intensywność wyrazu, zgrzyty, szmery w palecie dźwięków, polirytmiczność.

Jazz wywodzi się z bluesa a wyróżnić możemy bardzo dużo jego odmian, do których zaliczymy między innymi Cool jazz, czyli styl w muzyce jazzowej rozwijający się w latach czterdziestych i pięćdziesiątych dwudziestego wieku. Muzycy grali mniej atrakcyjnie pod względem brzmienia a bardziej wyrafinowanie pod względem doboru materiału. Chodziło o to, co muzyk improwizuje a nie o to jak to robi. Grali bardziej intelektualnie. Styl ten był przeciwnością be- bopu. Jego agresywności przeciwstawiał aranżacje wyciszone i stonowane.

Często postrzegany był, jako muzyka pozbawiona emocji. Cool jazz przez swoją „beznamiętność” sprawił, że zanikało zainteresowanie jazzem nowoczesnym. Hard- bop tak zwany twardy bop lub ciężki bop- to odmiana stylu należąca do modern jazzu. Była przejawem chęci powrotu do źródeł jazzu; do bluesa, silnej emocjonalności. Rozwijała siew latach pięćdziesiątych dwudziestego wieku. Zawiera w sobie wpływy bluesa, oraz muzyki gospel. ﾏródłem tego stylu był be-bop.

Najsłynniejsi jego przedstawiciele to między innymi Cannonball Adderley, Art Blakey oraz Clifford Brown. Koñcowy etap tego kierunku przypada na lata sześćdziesiąte, którego przedstawiciele przeszli do swobodniejszej improwizacji tak zwanej „free”. Kolejna odmiana jazzu to jazz rock. Jego początki przypadają na lata sześćdziesiąte dwudziestego wieku, kiedy to rockmani chcieli poszerzać granicę swoich możliwości a jazzmani widzieli rosnącą popularność rocka. Jak sama nazwa wskazuje jest to połączenie elementów rockowych i jazzowych. Charakterystyczne elementy dla tego rodzaju jazzu to mocny rytm, improwizacja, użycie instrumentów elektrycznych o mocnym brzmieniu takich jak gitara elektryczna, basowa, instrumenty klawiszowe oraz aparatura wzmacniająca. Największą popularność jazz rock osiągnął w latach siedemdziesiątych. Do dzisiaj jest on grany i słuchany. Popularni przedstawiciele tego stylu to Miles Davis, Tony Williams a najbardziej znana grupa to The Mahavishnu Orchestra. Jazz rock również w Polsce miał swoich przedstawicieli takich jak Kombi czy Czesław Niemen.

Jazz narodził się na początku dwudziestego wieku w Nowym Orleanie i innych południowych stanach Ameryki Północnej w anglojęzycznych dzielnicach murzyñskich. Wywodzi się z bluesa opartego na wiejskich pieśniach czarnych niewolników pracujących na plantacjach, pieśni religijnych, fortepianowej muzyki synkopowej i pieśni ludowych. Powstanie jazzu otoczone było legendami związanymi z Afryką o rytuałach i obrzędach tam panujących. Pogląd, że jazz pochodzi z Afryki był bardzo rozpowszechniony jednak badania etnograficzne nie wykryły żadnych bezpośrednich pokrewieñstw pomiędzy muzyką ludową Afryki a folklorem murzyñskim USA.

Nie odnaleziono żadnych wspólnych melodii, które by w nich występowały. Z kolei Nowy Orlean, jako port stanowił źródło stałego dopływu nowych sił ludzkich z Afryki.

Tam nastąpiło zetknięcie kultury europejskiej z murzyñską i być może właśnie z tych powodów tam właśnie narodził się jazz. Tak, więc to Nowy Orlean był i jest kolebką jazzu. Słowo jazz w okresie historii zmieniało swoje znaczenie. W Europie w okresie międzywojennym oznaczało muzykę taneczną pochodzenia amerykañskiego wykonywana w nocnych klubach przy pomocy perkusji i saksofonu. Nieco później utożsamiało się go z muzyką wykonywaną przez orkiestry taneczne na dansingu. Obecnie rozumiany jest, jako połączenie muzyki zachodnioafrykañskiej i europejsko-amerykañskiej. Stanowi on także połączenie muzyki ludowej, artystycznej i rozrywkowej. Charakteryzuje improwizacją, aranżacją i synkopowanym rytmem. Z biegiem lat jazz przechodził liczne przeobrażenia, średnio, co 15 lat zmieniał się jego styl. Zmianie ulegała jego forma, harmonika melodyka instrumentacja. Zawsze nowy styl przeciwstawiany był staremu. Jazz dzielił się na różne gatunki następnie łączyły się one, po czym znowu mieszały. W rezultacie ustalono, iż, do jazzu zalicza się wiele spokrewnionych ze sobą rodzajów muzyki. Do tradycyjnego jazzu zalicza się ragtime, jazz nowoorleañski, dixieland. Typowy zespół to klarnet, puzon, saksofon, banjo, perkusja później fortepian i kontrabas. Głos wokalisty jazzowego jazzowego upodabnia się do dźwięku instrumentów. Jest to tak zwany scat. Za jego twórcę uważa się wybitnego trębacza i śpiewaka Louisa Armstronga.