Według niektórych muzykologów jazz jest raczej formą interpretacji niż stylem muzycznym samym w sobie. James Lincoln Collier, który szerzej zinterpretował ten gatunek wyróżnił trzy podstawowe atrybuty jazzu, które go charakteryzują a jest to swing, funkcja ekstatyczna i kod indywidualny. Swing to w ujęciu Colliera wywodząca się z praktyki czarnych muzyków istota rytmiki jazzowej, polegająca na specyficznej lekkości i sprężystości rytmu a w aspekcie technicznym polega na podziale taktu w muzyce na nierówne, niemożliwe do zapisu muzycznego jednostki rytmiczne oraz okazjonalnym stosowaniu vibrato, urozmaiceniu linii melodycznej akcentami rytmicznymi i częstych zmianach dynamiki, wywołującej efekt specyficznej przemowy instrumentów. Funkcja ekstatyczna jazzu wywodzi się z religijnego charakteru zachodnioafrykańskich tańców obrzędowych i zaznacza się w jazzie przede wszystkim w trakcie tak zwanych jam sessions czyli improwizowanych koncertów. Improwizacja natomiast i wzajemna inspiracja muzyków prowadzi do czynnego zaangażowania słuchaczy, wyrażającego się w aplauzie, okrzykach i oklaskach. Kod indywidualny jazzu to identyfikujący wykonawcę sposób komunikacji między nim a słuchaczami, który przejawia się w kreacji melodii, vibrato, ostrości i zmianach natężenia dźwięku lub zaniku dźwięku, co sprawia, że ta muzyka jest bardzo indywidualna zarówno w odniesieniu do twórcy jak i słuchacza, który może ją dowolnie interpretować.

Był indywidualnością pełną kompleksów konfliktów wewnętrznych. To on w małych zespołach w klubach wraz z nieliczną grupa muzyków tworzył podstawy tego nowego stylu. Inni bardzo znani przedstawiciele be- bopu to między innymi Dizzy Gillespie, Thelonious Monk i Lucky Thompson. Wielu z pionierów tego stylu poszło własną drogą i tworzyło big- bandy czy inne zespoły w celach zarobkowych.

Ta odmiana jazzu dawała im, bowiem nieograniczone pole do rozwoju indywidualnego. Be- bop dał początek jazzowi nowoczesnemu. Następny gatunek jazzu to Soul- jazz który nawiązuje do kultowej i obrzędowej muzyki wokalnej Murzynów, do pieśni kościelnych, żebraczych ludowych. Nie eksperymentuje, lecz skłania się ku bluesowi i szuka ładunku emocjonalnego w rytmie i melodii. Rozwój i popularność tego stylu przypada głownie na lata 60-te XX wieku. Głowni przedstawiciele to – Areta Franklin, zespół Sweet Inspiratins, Diana Ross i zespół wokalny The Supremes. Kolejny gatunek to Free- jazz który rozwinął się w latach 60-tych XX wieku. Za twórcę uważa się Ornette Colemana, który uprawiał nieskrępowana niczym improwizacje. Sięgał do motywów ludowych a także do skrajnej abstrakcji. Istotę free jazzu stanowi wykorzystywanie przez kompozytorów środków takich, jakie w danej chwili są mu potrzebne lub najbardziej się mu podobają. Charakterystyczne cech tego stylu to swobodność harmoniczna, intensywność wyrazu, zgrzyty, szmery w palecie dźwięków, polirytmiczność.

Często postrzegany był, jako muzyka pozbawiona emocji. Cool jazz przez swoją „beznamiętność” sprawił, że zanikało zainteresowanie jazzem nowoczesnym. Hard- bop tak zwany twardy bop lub ciężki bop- to odmiana stylu należąca do modern jazzu. Była przejawem chęci powrotu do źródeł jazzu; do bluesa, silnej emocjonalności. Rozwijała siew latach pięćdziesiątych dwudziestego wieku. Zawiera w sobie wpływy bluesa, oraz muzyki gospel. ﾏródłem tego stylu był be-bop.

Najsłynniejsi jego przedstawiciele to między innymi Cannonball Adderley, Art Blakey oraz Clifford Brown. Koñcowy etap tego kierunku przypada na lata sześćdziesiąte, którego przedstawiciele przeszli do swobodniejszej improwizacji tak zwanej „free”. Kolejna odmiana jazzu to jazz rock. Jego początki przypadają na lata sześćdziesiąte dwudziestego wieku, kiedy to rockmani chcieli poszerzać granicę swoich możliwości a jazzmani widzieli rosnącą popularność rocka. Jak sama nazwa wskazuje jest to połączenie elementów rockowych i jazzowych. Charakterystyczne elementy dla tego rodzaju jazzu to mocny rytm, improwizacja, użycie instrumentów elektrycznych o mocnym brzmieniu takich jak gitara elektryczna, basowa, instrumenty klawiszowe oraz aparatura wzmacniająca. Największą popularność jazz rock osiągnął w latach siedemdziesiątych. Do dzisiaj jest on grany i słuchany. Popularni przedstawiciele tego stylu to Miles Davis, Tony Williams a najbardziej znana grupa to The Mahavishnu Orchestra. Jazz rock również w Polsce miał swoich przedstawicieli takich jak Kombi czy Czesław Niemen.